Jesteś poręczycielem (żyrantem)?

Windykator domaga się spłaty cudzego długu – poznaj swoje prawa i obowiązki

Kilka lat temu, w geście dobrej woli, zgodziłeś się zostać poręczycielem (potocznie: żyrantem) pożyczki dla członka rodziny lub przyjaciela. Sprawa ucichła i zdążyłeś o niej zapomnieć. Aż do dziś, gdy dzwoni telefon, a windykator domaga się od Ciebie natychmiastowej spłaty całego, niespłaconego przez kogoś innego zadłużenia. To scenariusz, który dla wielu osób jest szokiem i budzi poczucie niesprawiedliwości. Prawo jednak precyzyjnie reguluje rolę poręczyciela, nakładając na niego poważne obowiązki, ale jednocześnie dając mu konkretne narzędzia do obrony.

Na czym polega poręczenie? Solidarna odpowiedzialność z dłużnikiem

Podpisując umowę poręczenia, zobowiązujesz się względem wierzyciela (np. banku), że wykonasz zobowiązanie, gdyby dłużnik główny (osoba, za którą poręczasz) go nie wykonał. Kluczowe dla zrozumienia Twojej sytuacji jest pojęcie odpowiedzialności solidarnej.

Co to oznacza w praktyce? Odpowiedzialność solidarna oznacza, że z chwilą, gdy dług staje się wymagalny, wierzyciel może żądać spłaty całości lub części długu od dłużnika głównego, od Ciebie, lub od Was obojga łącznie – według swojego własnego wyboru.

Czy wierzyciel musi najpierw ścigać głównego dłużnika? Mit, który drogo kosztuje

Wiele osób błędnie uważa, że wierzyciel może zwrócić się do żyranta dopiero wtedy, gdy egzekucja wobec głównego dłużnika okaże się bezskuteczna. To nieprawda. Jeżeli umowa poręczenia nie stanowi inaczej, wierzyciel nie ma obowiązku w pierwszej kolejności próbować odzyskać długu od osoby, która zaciągnęła pożyczkę. Jeśli termin płatności minął, może on od razu skierować wezwanie do zapłaty lub nawet pozew sądowy bezpośrednio przeciwko Tobie.

Twoja tarcza – te same zarzuty, które przysługują dłużnikowi głównemu

Mimo surowej odpowiedzialności, nie jesteś bezbronny. Twoja odpowiedzialność jest akcesoryjna, co oznacza, że jest ściśle związana z istnieniem i zakresem głównego długu. Z tej zasady wynika Twoje najważniejsze prawo: jako poręczyciel możesz podnieść przeciwko wierzycielowi wszelkie zarzuty, które przysługują dłużnikowi głównemu. W szczególności możesz bronić się poprzez:

1. Zarzut przedawnienia: Jeśli główny dług uległ przedawnieniu, Twoje zobowiązanie jako poręczyciela również wygasa w tym zakresie. To najczęstsza i najskuteczniejsza linia obrony w przypadku starych długów.
2. Zarzut spłaty długu: Jeżeli dłużnik główny w międzyczasie spłacił część lub całość zadłużenia, Twoja odpowiedzialność ulega odpowiedniemu zmniejszeniu lub wygasa.
3. Zarzuty wynikające z wadliwości umowy głównej: Jeśli pierwotna umowa pożyczki zawierała klauzule abuzywne (niedozwolone postanowienia umowne), np. zawyżone opłaty czy prowizje, Ty również masz pełne prawo kwestionować te zapisy w sądzie.

Zapłaciłem za kogoś – co dalej? Roszczenie regresowe

Jeśli jako poręczyciel spłacisz zadłużenie, nie oznacza to, że Twoje pieniądze przepadły. Z chwilą zapłaty, z mocy prawa wstępujesz w prawa zaspokojonego wierzyciela. Oznacza to, że nabywasz roszczenie wobec dłużnika głównego o zwrot całej zapłaconej przez Ciebie kwoty. Jest to tzw. roszczenie regresowe. Możesz go dochodzić na drodze polubownej, a jeśli to nie przyniesie skutku – masz pełne prawo złożyć przeciwko niemu pozew do sądu o zapłatę.